Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran "đã kết thúc": Giá dầu vọt gần 7%, chứng khoán toàn cầu bán tháo, Kospi mất 5,35%

Ngày 8/7/2026 — Một câu nói của Tổng thống Mỹ tại hội nghị NATO đã thổi bay hàng nghìn tỷ USD vốn hóa trong vài giờ. Khi ông Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời với Iran "đã kết thúc" và Mỹ đang cân nhắc các đợt không kích mới, thị trường năng lượng và chứng khoán toàn cầu lập tức đảo chiều dữ dội.

Chuyện gì đã xảy ra?

Phát biểu bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Trump nói rằng bản ghi nhớ ngừng bắn mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 không còn hiệu lực, đồng thời để ngỏ khả năng quân đội Mỹ tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Tuyên bố được đưa ra ngay sau khi ba tàu hàng bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz, và sau khi Washington thu hồi quyền miễn trừ vốn cho phép Iran xuất khẩu một phần dầu thô.

Đây là bước ngoặt lớn so với trạng thái tương đối yên ắng của ba tuần trước đó. Sau khi hai bên đạt được bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6, giá dầu WTI đã ổn định quanh mốc 69–70 USD/thùng. Chỉ trong vài giờ, thị trường chuyển từ trạng thái "định giá hòa bình" sang "định giá xung đột".

Giá dầu bùng nổ

Dầu thô WTI của Mỹ có lúc tăng tới 6–7% trong phiên, chốt phiên tăng 4,4% lên 73,52 USD/thùng — nâng mức tăng hai phiên liên tiếp lên hơn 7%. Dầu Brent chuẩn quốc tế còn mạnh hơn, có thời điểm chạm gần 80 USD/thùng (đỉnh 79,93 USD) trước khi đóng cửa ở 78,02 USD, tăng 5,2%.

Điểm nhạy cảm nhất nằm ở eo biển Hormuz — tuyến hàng hải hẹp mà khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu phải đi qua. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy tuyến này có thể bị gián đoạn đều khiến giới đầu tư định giá lại rủi ro nguồn cung một cách gấp gáp. Với thị trường dầu, đây không chỉ là câu chuyện tâm lý: nếu dòng chảy qua Hormuz thực sự bị bóp nghẹt, không có tuyến thay thế nào đủ công suất để bù đắp trong ngắn hạn.

Chứng khoán toàn cầu đỏ lửa

Làn sóng bán tháo lan rộng khắp các châu lục. Tại châu Á, chỉ số Kospi của Hàn Quốc là tâm điểm khi lao dốc 5,35% xuống 7.246,79 điểm — mức thấp nhất kể từ 20/5 — với cổ phiếu Samsung Electronics và SK Hynix cùng giảm khoảng 6%. Đà giảm của Kospi vừa phản ánh cú sốc địa chính trị, vừa cộng hưởng với đợt điều chỉnh của nhóm cổ phiếu chip vốn đã căng thẳng từ trước. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản mất 2,11% còn 66.819,05 điểm.

Ngược dòng khu vực, chỉ số Hang Seng của Hồng Kông lại tăng 3% lên 24.199,46 điểm — một diễn biến cho thấy dòng tiền vẫn có sự phân hóa và không phải thị trường nào cũng chịu áp lực bán như nhau.

Tại châu Âu, sắc đỏ bao trùm: chỉ số Stoxx 600 toàn khu vực giảm 1,8% với tất cả các nhóm ngành và chỉ số quốc gia lớn đều đi xuống. DAX của Đức mất 2,35%, CAC 40 của Pháp giảm 2,18%, còn IBEX 35 của Tây Ban Nha lao dốc tới 3,01%.

Ở Phố Wall, phản ứng mang tính phân hóa. Chỉ số Dow Jones mất 577 điểm (khoảng 1%), S&P 500 giảm 0,3% và chỉ số vốn hóa nhỏ Russell 2000 giảm 0,9%. Riêng Nasdaq Composite nhích nhẹ 0,2%, cho thấy một bộ phận dòng tiền vẫn trú ẩn ở các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn ngay cả trong phiên rủi ro.

Vàng và tài sản trú ẩn hưởng lợi

Trong bối cảnh rủi ro tăng vọt, vàng tiếp tục khẳng định vai trò trú ẩn khi giao dịch quanh 4.054 USD/ounce trong ngày 8/7. Nhu cầu đối với kim loại quý còn được nâng đỡ bởi khu vực chính thức: ngân hàng trung ương Trung Quốc (PBoC) trong tháng 6 đã ghi nhận mức tăng dự trữ vàng theo tháng lớn nhất trong hơn hai năm rưỡi. Đồng thời, giá dầu cao làm dấy lên lo ngại lạm phát quay trở lại, kéo theo khả năng lãi suất Mỹ duy trì ở mặt bằng cao lâu hơn — một yếu tố khiến giới đầu tư càng thận trọng với cổ phiếu.

Tác động tới thị trường Việt Nam

Trái với sắc đỏ của phần lớn khu vực, chứng khoán Việt Nam giữ được sự vững vàng đáng chú ý trong phiên 8/7. VN-Index đóng cửa quanh 1.854 điểm, tăng hơn 5 điểm, với 172 mã tăng trên sàn HOSE và 19/30 cổ phiếu trong rổ VN30 đi lên. Điểm sáng rõ nét nhất là nhóm dầu khí: khi giá dầu thế giới tăng mạnh, các cổ phiếu trong chuỗi giá trị dầu khí trở thành lực đỡ chính, bên cạnh sắc xanh ở nhóm phân bón - hóa chất, bất động sản và thép.

Tuy vậy, nhà đầu tư cần lưu ý hai mặt của cây kiếm. Việt Nam là nước nhập khẩu ròng xăng dầu, nên giá dầu tăng kéo dài sẽ gây áp lực lên chi phí đầu vào của doanh nghiệp, lạm phát và biên lợi nhuận của nhiều ngành sử dụng nhiều năng lượng như vận tải, nhựa, phân bón (ở khâu tiêu thụ). Nhóm dầu khí thượng nguồn và trung nguồn có thể hưởng lợi trong ngắn hạn, nhưng nếu giá dầu neo cao gây bất ổn vĩ mô, hiệu ứng lan tỏa lên toàn thị trường sẽ theo chiều ngược lại. Ngoài ra, khối ngoại vẫn bán ròng khoảng 370 tỷ đồng trong phiên, tập trung ở các mã vốn hóa lớn như MSN, VHM và VPB — cho thấy tâm lý phòng thủ chưa hoàn toàn biến mất.

Nhà đầu tư nên nhìn nhận thế nào?

Bài học cốt lõi của phiên 8/7 là mức độ nhạy cảm của thị trường toàn cầu với một biến số duy nhất: rủi ro nguồn cung dầu qua eo Hormuz. Khi một tuyến vận tải chiếm tới 1/5 thương mại dầu thế giới bị đặt dấu hỏi, biến động có thể lan từ giá năng lượng sang cổ phiếu, trái phiếu, tỷ giá và kỳ vọng lãi suất chỉ trong vài giờ.

Với thị trường như vậy, kịch bản phía trước phụ thuộc gần như hoàn toàn vào diễn biến địa chính trị — điều rất khó dự báo. Nếu căng thẳng hạ nhiệt, giá dầu có thể nhanh chóng quay về vùng 69–70 USD như ba tuần trước và dòng tiền trở lại tài sản rủi ro. Ngược lại, nếu xung đột leo thang và Hormuz thực sự bị gián đoạn, cú sốc lạm phát - lãi suất có thể tái diễn với quy mô lớn hơn. Trong môi trường bất định cao, việc quản trị rủi ro, đa dạng hóa danh mục và theo dõi sát diễn biến giá dầu quan trọng hơn bao giờ hết.

⚠️ Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Bài viết chỉ mang tính chất thông tin và phân tích tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với các quyết định của mình.

Nguồn tham khảo: NBC News, The Washington Post, Euronews, Yahoo Finance, TradingKey, Bloomberg, CNBC, IEA, Wikipedia (2026 Strait of Hormuz crisis), ASEAN Securities, DNSE.